28 آبان، 26 شوال 310ق: درگذشت «محمد بن جرير طبري»
1220نسخهي خطي از يك كتاب در يك كتابخانه؟! اصلاً قابلچشمپوشي نيست! حالا اينكه كتابخانهي فاطميون مصر دو ميليون جلد كتاب هم داشتهباشد، باز هم دليل نميشود. همين سند تاريخي بهتنهايي نشاندهندهي اعتبار « تاريخ طبري»ست كه بعد از اين همه سيل و طوفان و جنگ و زلزله كه زمين از قرن چهارم هجري تا كنون به خود ديده، باز هم كپيهاي دستنويس اين كتاب آنقدر زياد بوده كه 1220 نسخهاش فقط در كتابخانهي فاطميون باقيماندهباشد.
شايد حتي بتوان چنين عددي را در ركوردهاي گينز ثبتكرد به اسم: « ابوجعفر محمد بن جرير بن كثير بن غالب طبري آملي»، متولد 224 هـ.ق، آمل. زير آملاش هم يك خط كشيد كه كسي بهواسطهي اينكه «محمد طبري» بخش عمدهي زندگيش را در بغداد گذرانده، و كتابش را هم به تبعيت از زبان علم روزگارش به عربي نوشته، مليتش را دستكاري نكند!
ثبتنكردند هم نكردند، خستهشديم از بس در كتابهاي تاريخ ادبيات تا خواستند از شهرت و اعتبار يك نويسندهي شرقي صحبتكنند، يك طوري وصلشكردند به آن يكي سر دنيا، و نوشتند كتابهاش تا سالها در دانشگاههاي اروپايي تدريسميشده!
هر چند تاريخ طبري هم به لاتين ترجمهشده، بعدها به فرانسه هم، و بعدترها به آلماني هم، احتمالاً همانها هم به نويسندهاش لقب « هرودوت عالم اسلام» را دادهاند؛ ولي ارزش و اعتبار اين كتاب به اين ترجمهها و القاب بر نميگردد، اعتبار اين كتاب به نبوغ و عمريست كه طبري صرف نوشتن آن كرده؛ نه فقط طي 23 سالي كه طولكشيد تا از يادداشتها و سفرنامههاي پراكنده يك كتاب بسازد، بلكه از همان هفت سالگي كه قرآن را از بر داشت، از 12 سالگي كه به قصد تكميل تحصيلش در علم حديث و مغازي (تاريخ جنگهاي پيامبر) زادگاهش را ترككرد و راهي ري شد و سپس روانهي بغداد، و نهايتاً اقامت چند سالهاش در مصر.
تجربهي همين سفرهاي متناوب و تحصيل در محضر دانشمندان مختلف بود كه باعثشد « اخبار الرسل و الملوك» يا « تاريخ طبري» كتاب تاريخ كاملي باشد از خلقت آدم تا زمان حيات خود «محمد طبري».
از همهي اينها هم كه بگذريم ارزش و اعتبار « محمد طبري» هم به نوشتن « تاريخ طبري» خلاصهنميشود، او در كتاب « تفسير البيان عن تاويلالقرآن» براي اولين بار به تفسير همهي آيات قرآن ميپردازد و اگر شرقشناسان غربي «طبري» را صرفاً به عنوان يك مورخ ميشناسند، از نظر مسلمانان، طبري « پدر علم تفسير» نيز هست.
₪₪₪
توضيح: اين مطلب به سفارش هفتهنامهي «همشهري جوان» نوشتهشده، بديهي است كه از نظر قانوني تمامي حقوق مطلب متعلق به اين مؤسسه است.
