404 Not Found

15 دي 1304ش : درگذشت«ادوارد براون» شرق‌شناس انگليسي

در 17 خرداد 1339، حدود 35 سال پس از مرگ ادوارد براون، مجلس شوراي ملي مقرر نمود كه سالانه 600 ليره به پاس خدمات وي به دانشگاه كمبريج پرداخت‌شود. اين ارادت ايرانيان به ادوارد براون از فارسي دانستن و درباره‌ي ايران سفرنامه نوشتن و شرق‌شناس بودنش ناشي نمي‌شد. اين د‍‍ِين مجلس به پروفسور براون بر مي‌گشت به حوادث انقلاب مشروطه، دوران استبداد صغير. زماني كه « دهخدا»، « تقي‌زاده»، « معاضدالسلطنه» و تعدادي ديگر از مشروطه‌خواهان به پاريس متواري شده‌بودند. دكتر براون كه آن وقت‌ها كرسي زبان‌هاي شرقي دانشگاه كمبريج را در دست ‌داشت، نامه مي‌نويسد براي آن‌ها، و دعوتشان مي‌كند به انگليس. او حتي براي امرار معاش، براي آن‌ها كاري در كتاب‌خانه‌ي كمبريج پيدا مي‌كند. براون انجمني به نام «انجمن ايران» تاسيس‌مي‌كند، و با حمايت اين انجمن در مطبوعات انگليس موجي در مخالفت با استبداد محمد علي شاه، به‌راه‌ مي‌اندازد. كتاب « انقلاب ايران» را هم در همان سال‌ها مي‌نويسد.
دل‌بستگي براون به شرق و خصوصاً ايران بر مي‌گشت به دوران نوجواني‌ش.
وقتي در سال 1877عموي ادوارد، در «جنگ كريم» - بين روسيه‌ي تزاري و دولت عثماني ـ به طرفداري از عثمانيان برخاست و داوطلبانه روانه‌ي جنگ شد، ادوارد 15 ساله هم خيلي مقاومت‌كرد تا شايد پدرش راضي‌شود او هم به عمويش ملحق‌شود، ولي راه به جايي نبرد.
در واقع اگر به اختيار پدر كارخانه‌دارش بود بايد در دانشگاه اتن (Eton) مهندسي كشتي‌سازي مي‌خواند تا نگذارد كشتي‌هاي پدرش غرق‌شود، يا حالا كه پدر رضايت‌داده‌بود به‌جاي مهندسي، پزشكي بخواند، بايد مي‌نشست توي كتاب‌خانه‌ي كمبريج و صبح تا شب درس طب مي‌خواند. ولي او در دوران دانشجويي‌ش هم بين قفسه‌هاي كتاب‌خانه‌ي دانشگاه گشت‌‌مي‌زد و درباره‌ي « اديان و فلسفه‌هاي خاورميانه» مطالعه‌مي‌كرد. و اوقات فراغتش را صرف يادگيري زبان تركي مي‌كرد. وقتي به او گفتند براي يادگيري بهتر زبان تركي بايد فارسي و عربي را هم ياد بگيرد، براي آموختن زبان فارسي نزد « ميرزا محمد باقر بواناتي» رفت. و در محضر ميرزا بود كه با ادبيات فارسي آشنا شد و به حافظ و مولانا ارادت پيدا كرد. براون وقتي در سال1265(1887م.) به ايران آمد، كاملاً به فارسي مسلط بود، حتي به كنايه‌ها و ضرب‌المثل‌هاي رايج ميان مردم كوچه و بازار. سفرنامه‌ي« يك سال در ميان ايرانيان» حاصل اين گشت و گذار يك ساله است از تبريز به زنجان، و سپس به تهران، قم، اصفهان، شيراز، يزد و نهايتاً كرمان.
بعد از بازگشت به انگلستان بود كه از او دعوت‌شد تا در دانشگاه كمبريج به تدريس بپردازد. او در طول 40 سال تدريس، كتاب‌هاي زيادي در رابطه با تاريخ و ادبيات ايران به‌چاپ رساند، از جمله مجموعه‌ي 4 جلدي « تاريخ ادبيات ايران».

₪₪₪

توضيح: اين مطلب به سفارش هفته‌نامه‌ي «هم‌شهري جوان» نوشته‌شده، بديهي است كه از نظر قانوني تمامي حقوق مطلب متعلق به اين مؤسسه است.